Stichting dr. O. Noordmans
Verzamelde Werken Inhoud Bijbelregister Zoeken

Verzamelde Werken, deel 5 · p. 98

Weergave

16. Geest en hoofdzaak1

In het avondblad A van 23 april jl. van de NRC. komt een artikel voor over De kansen van Kerkopbouw. Daarin wordt gesproken van een 'formula concordiae',2 een akkoord van gemeenschap, te Bilthoven3 opgesteld tussen rechtzinnige en vrijzinnige toekomstige leden van Kerkopbouw. De schrijver vindt die band blijkbaar enigszins knellend en wenst hem te rekken met behulp van de aloude uitdrukking: geest en hoofdzaak.

Het wil mij voorkomen dat wij die kant niet op moeten. 'Geest en hoofdzaak'4 is een formule, die gediend heeft in een tijd waarin de leidende geesten in de kerk meer op haar voortbestaan dan op haar opbouw bedacht waren. Ze heeft, uit dat oogpunt bezien, zelfs goede diensten bewezen. Maar ze behoort thans onverbiddelijk op pensioen gesteld te worden. Als de kerk in onze tijd niet hoger weet te mikken dan op eigen behoud, dan is het niet te gewaagd haar ondergang binnen een mensenleeftijd te voorspellen. Het devies moet thans zijn: niet bijeenhouden maar uit de grond opbouwen.5 Herstel is onmogelijk. Behoud evenmin. Alleen opbouw kan gelukken.

Maar dan moet ook iedere samenspreking en elke handeling in dat teken staan. Iedere uitkomst moet uitgangspunt zijn, niet voor verdoezeling maar voor verduidelijking. En iedere daad moet ons dichter bij een beslissing brengen.

Eindnoten

  1. 1

    KO. 1 (8.5.1931) nr. 3.↩

  2. 2

    "Al moge de formulering zelf niet in alle opzichten welgeslaagd lijken, men zou onverstandig doen haar onmiddellijk te nauwlettend onder de loupe te nemen. Op 'geest en hoofdzaak' komt het hier aan." Even verder: "En als vanzelf zal menigeen opperen, dat allen die eenmaal tot lid van de Herv. Kerk zijn bevestigd een rechtmatige plaats in de kerk toekomt, volmaakt afgezien van de vraag of zij de belijdenis en erkenning van KO. onderschrijven of niet."↩

  3. 3

    Voor tekst van het akkoord van gemeenschap, zie n. 15.4.↩

  4. 4

    Zie aantekening bij art. 39 Reglement op het godsdienstonderwijs. Voor tekst hiervan zie bijlage 2a. Vgl. ook Reitsma en Lindeboom, a.w., p. 563 v. De formule is ingevoegd 1.1.1880. In 1909, 1912 en 1913, voorstellen tot schepping vervallen. Voorstel tot wijziging (in 1914) eerst aangenomen, daarna verworpen. (Beide keren met 10/9 stemmen.) Laatstgenoemd voorstel beoogde door de woorden te doen slaan op de beantwoording in plaats van op het stellen van de vragen willekeur van de liturg in de formulering der vragen uit te sluiten en tevens consideratie te betrachten met hen, die te antwoorden hadden (de kerk bindt niet aan een letter).↩

  5. 5

    Zie J. H. Gunning jr., De opbouw der kerk op haren grondslag, Nijmegen 1900; Niet bij elkanderhouden maaruit degrondopbouwen, Nijmegen 1901. Hierin roep om tucht'van onderen op' en oproep tot herstel van de classicale vergaderingen.↩

Verantwoording

Deze pagina is automatisch opgebouwd uit de OCR-tekst van het boek. Paginagrenzen zijn hersteld, afgebroken woorden samengevoegd en voet- en eindnoten aan hun verwijzing gekoppeld. Zet onder Weergave de correcties aan om de verbeterde OCR-fouten en de onzekere plaatsen (⚑) in de tekst te zien. De tekst is niet met het gedrukte boek vergeleken.

← 15. Wat wil Kerkopbouw?Inhoud17. Organisatie en waarheid →